خواف شناسی (19)
@Khafema

خواف در مسیر جهانگردان اروپایی

بیشتر کسانی که به نحوی از منطقه خواف گذشته اند مشتاقان پهنه عریان کویرهای ایران بوده اند ((بزرگترین این کویرها, کویر بزرگ نمک است که دشت کویرنامیده می شود. از این کویر تا کنون

افراد زیادی از جمله یک اروپایی به نام دکتر لوزه دیدن کرده است.

تعدادکویرهای معمولی بی شماراست وکویرجنوب خواف یکی از بزرگترین کویرهای این منطقه است.)) به نظرمی رسد که منظور دکترلوزه ازکویر جنوب خواف, کویرمعروف به نمکزار باشد که در چهل کیلومتری جنوب شرقی نیازآباداست.
این کویرکه بخش عظیم آن جزءخاک افغانستان قرارگرفته به طول هفتادوپنج کیلومتر تا منتهی الیه دق تیرگان درمشرق خاک قاین وهمچنان درخط مرزی امتداد دارد.

و ستوان استوارت که درسال۱۸۸۰م از اصفهان وطبس به سرزمین ترکمنها سفر کرده بود عقیده داشت که کویر بزرگ روزگاری بستریک دریای کم عمق بوده است اوبه افسانه های ایرانی که سلیمان به کمک دو دیو این دریاچه را در سر راه دریای خزر به وجودآورده اشاره می کند.

فورسترکه درسال۱۷۸۵م ازخواف گذشته است ضمن اشاره به آسیاهای بادی منطقه می گویدکه این آسیاها در قلمرو اسلام از خیلی پیش معمول بوده ومسلما از منطقه خواف توسط صلیبیون به اروپا برده شده است.

به قول فورسترکاف یاخواف جمعیت بسیاری داشته و ازاین جا تجارت با هرات و مشهد و ترشیز برقرار بوده است.

فورسترهمچنین یادآوری می کند که اول دسامبراین سال در ((رویه خواف)) برف شروع به باریدن کرده وهوابه قدری نامساعد شده که مسافرتش اجبارا متوقف گردیده است.. (1)

پ-م- لساردرسال ۱۸۸۲م درموقع مسافرت دوم خود از افغانستان به کرات که در آن موقع نقطه اتکاء برای دفاع ازمرز ایران محسوب ودارای اهمیت فوق العاده بود از راههایی عبور کردکه تاکنون کمتر تشریح شده بودو پس از آن ازطریق خواف وتربت حیدری به مشهد رهسپارشد.

هنتیگن درزمستان سال ۱۹۰۳ درطول سه ماه مسافرتش در شرق ایران که نزدیک مرز افغانستان است ازگودال کویری دیدن کردکه اوآن را از روی اسم واحه خواف, کویرخواف می نامد. او می گوید این کویر از خاک و سنگلاخ تشکیل یافته است و در اواخر زمستان بایستی کاملا زیر آب قرارداشته باشد.

نیدرمایر در سال ۱۹۱۲میلادی هنگام بازگشت به تهران از طریق تربت وترشیزمسافرت کرد. او بادیزکه ازطریق روی خواف سفر کرده بود در کاشمربه هم رسیدند.

آ.شتاین باستان شناس نیز درسال ۱۹۱۵ و ضمن سومین سفر خود به آسیا از طریق مسکن هزاره ها وبلوچ ها از مشهد به روی خواف آمده بود. و خواف چون از اواخر عهد قاجار دوره فترت بزرگی را آغاز کرد و از نظرها افتاد. .....


H..................T
(1)تحقیقات جغرافیایی راجع به ایران , آلفونس گابریل, ترجمه فتحعلی خواجه نوری, ص ۱۸۰

حدود ، وسعت ، جمعیت و تقسیمات اداری خواف کنونی

شهرستان فعلی خواف با مرکزیت خواف،یک دهم خواف قدیم است از شهرستان های شرقی خراسان و ایران و شهرستان خواف یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی است و مرکز آن شهر خواف می‌باشد که در ۲۵۰ کیلومتری جنوب غربی مشهد واقع است. سنگان، نشتیفان، قاسم‌آباد و سلامی دیگر شهرهای آن هستند.

این شهرستان با چهار بخش مرکزی، سنگان، جلگه زوزن، و سلامی و جمعیتی بیش از ۱۲۰ هزار نفر، در نوار مرز شرقی ایران قرار دارد و ۱۲۳ کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان دارد.

این شهرستان از شمال به شهرستان رشتخوار، از غرب به شهرستان گناباد، از جنوب به شهرستان قاینات و از شرق به شهرستان تایباد و افغانستان متصل است. وسعت آن 9127 کیلومتر مربع که یک بیست و ششم خراسان می باشد

ارتفاع از سطح دریا 970 متر ، در بلند ترین نقطه 2823 متر و در پایین ترین نقطه 600 متر می باشد و با تربت حیدریه 120 کیلومتر فاصله دارد قبل از تقسیمات جدید کشوری ، خواف شامل چهار دهستان به نام بالاخواف به مرکزیت چمن آباد – میان خواف به مرکزیت خواف – پایین خواف به مرکزیت سنگان – زوزن به مرکزیت قاسم آباد بوده است

مرکز شهرستان خواف است و مناطق پر جمعیت آن سنگان ، چمن آباد ، سلامه ، نشتیفان ، زوزن و قاسم آباد - که قبل از قرن هشتم (ه-ق) رونق زیادی داشته اند – می باشد .

ادامه دارد .......

✅ کانال تلگرام: به نام خواف @Khafema✅
t.me/joinchat/AAAAAEH4mD_x_h7nj3MVRg

خواف ازنظر طبیعی

خواف ازنظر طبیعی شامل زمینهای همواری است که از آبرفت رودها وکانال های پراکنده

حوضه شرقی نمکزار واقع درمرز ایران وافغانستان بوجودآمده است .سلسله کوههای بلند بزمایه و باخزر درشمال این جلگه وکوههای کیبر وخواجه شهناز وبادامی درجنوب آن قرارگرفته اند .

سرزمینی که امروز خواف خوانده می شود ازشمال به تربت حیدریه در رشتخوار واز جنوب به بیرجند واز مغرب به گناباد وازمشرق به باخزر وتربت جام وازجنوب شرقی باافغانستان هم مرز است.

ازنظرمختصات جغرافیایی منطقه خواف دارای طول جغرافیایی 60درجه و10دقیقه وعرض جغرافیایی 34درجه و35دقیقه می باشد ودر 120کیلومتری جنوب شرقی تربت حیدریه قراردارد.

ادامه دارد .......

ادامه دارد .......

✅ کانال تلگرام: به نام خواف ✅
t.me/joinchat/AAAAAEH4mD_x_h7nj3MVRg

وضعیت فرهنگی خواف قبل ازاسلام

هر چند ازدوره ی قبل از اسلام آثارمکتوبی دردست نیست که بتوانیم بدان منابع اشاره نماییم ، ولی ازعصراشکانیان ، ساسانیان ، خواف و زوزن ازولایات مهم نیشابور ، ابر شهر و اینکه از شهر های مهم خراسان بزرگ بوده تردیدی نیست . وجود آتشکده هایی که در این منطقه یاقوت حموی بدان اشاره کرده خرگرد ، زوزن ، سیجاوند و سنگان است که مرکز زرتشتیان بوده است .

عبور یک شاخه ازجاده ابریشم که ازطریق هرات وارد ایران شده و وصل راه زوزن به گرگان و نیز تپّه سیاه زوزن و تپّه بیاس آباد که به نظر باستان شناسان از هزاره ی قبل از میـلاد مسیح است ، همه نشا نه ای از عظمت فرهنـــگی این حوزه قبل از اســـلام می باشد .

اسفزاری ، صاحب روضات الجنّات فی اوصاف مدینه الهرات درقـــرن نهم (ه .ق) خواف را چنین توصیف کرده است :

« خاک پاک آن همیشه منشأسلاطین عالیقدر ، محل علما ، مشایخ ، اعاظم و وزرا و اکابر ملوک و امرا بوده است گویی آئین فصاحت و بلا غت از آن موضع شریف انتشار یافته است ». منابع معتبر تاریخی حکایت می کنند که سرزمین رجال خیز و ادب پرور خواف با اینکه اوضاع جغرافیایی . سیاسی آن درپیشرفت فرهنگی اش نقش مؤثری داشته ، باز هم در دامان خود رجال علمی ، سیاسی ، ومذهبی و نظامی خدمت گزاری برای اسلام و ایران پرورش داده است .


✅ به نام خواف @Khafema
t.me/joinchat/AAAAAEH4mD_x_h7nj3MVRg

نظری به خواف سال 708 هجری شمسی و خواف کنونی

حمد الله مستوفی صاحب نزهت القلوب درباره‏ی خواف سال 730 (هـ-ق) چنین گفته است :

✅ « مردم آن‏جا حنفی مذهب ، غریب دوست
و علاقه‏ ی زیاد به حج و خیرات و صدقات دارند.
در آنجا ابریشم و روناس است .»


با نظر به گفته این تاریخ نگار درباره خواف می بینیم :
اگرچه امروزه ابریشم و روناس رونق ندارد ؛

ولی کلیه‏ صفات حسنه‏ دیگر را که مورخ معروف 700 سال قبل بیان کرده پابرجاست :
✔️مردم خواف حنفی مذهب هستند ،
✔️غریب دوست بودن که آن چنان عام بوده که بر کسی پوشیده نیست.
✔️ علاقه به خیرات و صدقات هم که الحمدلله از صفات بارز مردم خواف هست
✔️و پایبندی به شعائر الله که حج از آن جمله می باشد نیز در این دیار پابرجاست

بـاد هـای خـواف

باد هایی که در فصل پاییز و زمستان می وزد ، هر کدام از نظر طبیعی کیفیت مخصوصی دارد. چهار نوع می باشد:

1- باد فراه در زمستان از جنوب به شمال می وزد . ملایم و گرما زاست و موجب بارندگی می گردد در افواه مشهور است که باد فراه ابر ها را می آورد و هوای سرد زمستانی را ملایم می کند .این باد ابرها را از خلیج فارس و اقیانوس هند آورده و چون از سمت فراه افغانستان می وزد بدین نام مشهور است .

2- باد نیشابور وزش آن بر عکس باد فراه است یعنی از شمال به جنوب که باعث سردی هوا وپراکندگی ابرها و کمی باران در منطقه می شود

3- باد راست زمستانی در فصل زمستان از شرق به غرب می وزد که باعث کمی ریزش‏های جوی و خشکسالی می شود چون خشکسالی باعث می شود مردم از فقر دیگچه های مسی خود را بفروشند در بین عوام به باد دیگچه فروش معروف است

4- باد راست تابستانی که همان باد معروف موسمی 120روزه سیستان می باشد علاوه بر اینکه موجب تازگی و رفع گرمای طاقت فرسای منطقه می گردد سبب شده است آس‏بادهای فراوان در نشتیفان ، سنگان ، برآباد ، خرگرد ، شهر خواف و مهر آباد ساخته و استفاده گردد ، اگر چه امروزه به دلیل وجود آسیابهای موتوری از آن‏ها استفاده نمی شود ، این بادها گاهی به کشتزارها آسیب می رساند .

مسـجد ملک زوزن خواف

این مسجد در 65 کیلومتری جنوب غربی شهر خواف ،در قاسم آباد و در فاصله تقریبی 2 کیلومتری از جاده اصلی واقع شده است .

مسجد ملک زوزن از مساجد دو ایوانی به سبک خراسانی است و تاریخ بنا در کتیبه آجری سمت چپ ایوان قبله مشهود می باشد که تاریخ ربیع الاول سال 615 هجری قمری در آن خوانده می شود .

پلان بنا دو ایوانی است و ایوان ها در جهات شرق و غرب ساخته شده اند . ایوان غربی در ابعاد بزرگ تر و دارای تزئیناتی با تلفیق آجر و کاشی به رنگ های فیروزه ای و با طرح هندسی می باشد که در قاب بندی های بزرگ آجری اجرا شده است . این ایوان فاقد طاق بوده و طاق پایه های ایوان غربی آن فرو ریخته است .

در طرفین این ایوان ستون هایی......

متن کامل ، عکس های بزرگ و بقیه عکس ها در ادامه مطلب

مجتبی کاشانی متخلص به سالک

مهندس مجتبی کاشانی در سال1327 در شهرستان مشهد متولد شد .ایشان بعنوان شاعر ، محقق و نویسنده و مشاور مدیریت عمومی و صنعتی فعالیت داشته اند و.....

مجتبی استاد دانشگاه در تهران بود ولی حضورش در تهران او را از استان خراسان غافل نکرده بود
آشنایی او با استاد دوتار زن خوافی یعنی استاد عثمان محمدپرست - محمدی دوست - که مشهور به عثمان خوافی بود پای او را به یکی از نیازمندترین شهرهای قابل توجه استان یعنی خواف باز میکند و اینجا بود که او میگوید
از خواف گفتم دردی اندر سینه افتاد دردی از ماتم دیرینه افتاد
کاشانی به روستاها و بخشهای مختلف خواف سفر میکند و به پای درد دلهای مردم مینشیند و ........

مجتبی کاشانی و وصف خواف

سری دارم در هوای دوست،دلی در گرو کویر.........

رب جبال و صخره ها تا قله ی قافرب خراسان و کویر تشنه ی خواف

از خواف آری خوف دارم گر بگویم

اما ........

قسمتی از وصیتنامه مجتبی کاشانی:............

شناخت کامل مجتبی کاشانی و اشعار او در وصف خواف در ادامه مطلب

مدرس در خواف

آیت‏ الله ‏سید حسن ‏مدرس از علمای بزرگ و مبارز دوران معاصر است که به مبارزه علیه استبداد پرداخت . از جمله روحانیونی بود که می‏گفت « دیانت عین سیاست و سیاست عین دیانت است» بعد از طی مراتب علمی و فقهی و کسب فیوضات معنوی از علمای بزرگ زمان در ایران و بغداد ، سال 1328 (هـ-ق) در دوره دوّم مجلس شورای ملی از طرف علمای نجف برای نظارت بر قوانین مجلس نامزد گردید و وارد تهران شد از سال 1332 (هـ-ق) پنج دوره‏ی متوالی نماینده مردم تهران در مجلس شورای ملی بود ، تا این‏که در دوران جنگ جهانی اوّل و اشغال ایران توسط قوای متفقین ومتحدین با توجه به ظلم وستم انگلیس وروس به همراه عده ای از رجال سیاسی و ملّی ، دولت مهاجران را تحت ریاست نظام السلطنه مافی تشکیل داد و وزیر دادگستری شد . از آن به بعد هم در ادوار مختلف در سمت نماینده‏ی مجلس فعِالیت و مبارزه سیاسی خود را ادامه می‏دهد .

از جمله مخالفت مرحوم مدرس با جمهوری خواهی رضاخان بود که موفق هم شد . در دوره‏ی پنجم زمانی که مجلس بحث انقراض قاجاریه را مطرح کرد ، مرحوم مدرس مخالفت قطعی خود را ادامه داد . به ‏دلیل همین مخالفت‏ها چندین بار توسط مأموران رضا خان مورد سوء قصد قرار گرفت که نافرجام بود . رضاشاه که دید برنامه هایش با بودن مدرس عملی نمی‏شود و امکان قتل او در تهران نیست ، در 1307 (هـ-ش) او را به خواف که مردمی اهل سنت در مرز افغانستان بودند . تبعید نمود و در ارگ دولتی تحت نظر قرار گرفت که بیست نفر سرباز از او مراقبت می‏کردند . سادگی و ارتباط مردمی مرحوم مدرس باعث گردید مردم به وی ارادت پیدا کنند.
@Khafema
علمای آن زمان خواف مثل مرحوم حاجی خواجه محی الدین احراری و آخوند ملا احمد قهستانی و معتمدین محل و شهر مثل مرحوم حاج عبدالحکیم عیدخانی و مرحوم حاج محمد صالح سلمانی با وی رفت و آمد داشتند . از کسانی که در خواف با وی ملاقات داشتند ، غیر از مردم محل ، فرزندش در لباس روحانیت ، جان محمد خان فرمانده لشکر شرق خراسان و وزیر داخلی بود ، که قصد جلب عقیده او نسبت به رضاشاه را داشته. ولی موفق نشده اند .

چون امکان کشتن این روحانی در شهر مرزی خواف نبود . (ازبیم شورش مردم شهر مرزی خواف) او را در 1316 (هـ-ش) به کاشمر منتقل نمودند و در ماه مبارک رمضان در دهم آذر ماه 1316 (هـ-ش) وی را ابتدا مسموم و بعد به شهادت رساندند .

شدِت علاقه مردم خواف به مدرس باعث گردید خیابان منتهی به ارگ و دبیرستانی در آن خیابان را به نام او نام گذاری کنند .