خواف شناسی (19)
@Khafema

خواف در مسیر جهانگردان اروپایی

بیشتر کسانی که به نحوی از منطقه خواف گذشته اند مشتاقان پهنه عریان کویرهای ایران بوده اند ((بزرگترین این کویرها, کویر بزرگ نمک است که دشت کویرنامیده می شود. از این کویر تا کنون

افراد زیادی از جمله یک اروپایی به نام دکتر لوزه دیدن کرده است.

تعدادکویرهای معمولی بی شماراست وکویرجنوب خواف یکی از بزرگترین کویرهای این منطقه است.)) به نظرمی رسد که منظور دکترلوزه ازکویر جنوب خواف, کویرمعروف به نمکزار باشد که در چهل کیلومتری جنوب شرقی نیازآباداست.
این کویرکه بخش عظیم آن جزءخاک افغانستان قرارگرفته به طول هفتادوپنج کیلومتر تا منتهی الیه دق تیرگان درمشرق خاک قاین وهمچنان درخط مرزی امتداد دارد.

و ستوان استوارت که درسال۱۸۸۰م از اصفهان وطبس به سرزمین ترکمنها سفر کرده بود عقیده داشت که کویر بزرگ روزگاری بستریک دریای کم عمق بوده است اوبه افسانه های ایرانی که سلیمان به کمک دو دیو این دریاچه را در سر راه دریای خزر به وجودآورده اشاره می کند.

فورسترکه درسال۱۷۸۵م ازخواف گذشته است ضمن اشاره به آسیاهای بادی منطقه می گویدکه این آسیاها در قلمرو اسلام از خیلی پیش معمول بوده ومسلما از منطقه خواف توسط صلیبیون به اروپا برده شده است.

به قول فورسترکاف یاخواف جمعیت بسیاری داشته و ازاین جا تجارت با هرات و مشهد و ترشیز برقرار بوده است.

فورسترهمچنین یادآوری می کند که اول دسامبراین سال در ((رویه خواف)) برف شروع به باریدن کرده وهوابه قدری نامساعد شده که مسافرتش اجبارا متوقف گردیده است.. (1)

پ-م- لساردرسال ۱۸۸۲م درموقع مسافرت دوم خود از افغانستان به کرات که در آن موقع نقطه اتکاء برای دفاع ازمرز ایران محسوب ودارای اهمیت فوق العاده بود از راههایی عبور کردکه تاکنون کمتر تشریح شده بودو پس از آن ازطریق خواف وتربت حیدری به مشهد رهسپارشد.

هنتیگن درزمستان سال ۱۹۰۳ درطول سه ماه مسافرتش در شرق ایران که نزدیک مرز افغانستان است ازگودال کویری دیدن کردکه اوآن را از روی اسم واحه خواف, کویرخواف می نامد. او می گوید این کویر از خاک و سنگلاخ تشکیل یافته است و در اواخر زمستان بایستی کاملا زیر آب قرارداشته باشد.

نیدرمایر در سال ۱۹۱۲میلادی هنگام بازگشت به تهران از طریق تربت وترشیزمسافرت کرد. او بادیزکه ازطریق روی خواف سفر کرده بود در کاشمربه هم رسیدند.

آ.شتاین باستان شناس نیز درسال ۱۹۱۵ و ضمن سومین سفر خود به آسیا از طریق مسکن هزاره ها وبلوچ ها از مشهد به روی خواف آمده بود. و خواف چون از اواخر عهد قاجار دوره فترت بزرگی را آغاز کرد و از نظرها افتاد. .....


H..................T
(1)تحقیقات جغرافیایی راجع به ایران , آلفونس گابریل, ترجمه فتحعلی خواجه نوری, ص ۱۸۰