داستان به لبز خوافی
@Khafema

خدا همه مار مَیَه وله هر دعای از مار به موقع یو وبه اندزه وسعت ما اجابت مکنه!!⁉️

یک روزه از روزای خدا یک بنده خدای دشت خده رفیق خو گپ مزه و درددل مکرد ؛

ورمگفت: کار خدا ر تا مبینی!
فلان چیزو فلان چیزر (مثله ماشینو ویلا و ..) از خدا میم د مو نمته وله بعضا مردمر مبینی که بهترین ماشینار سوار مشان و بهترین ویلاها و ... درن.

د همی موقع که ای بنده خدا دشت خده رفیق خو گپ مزه یک دفگی بچه یی بییمه د جو پیر خو و بره پیر خو ورگفت بابا بره مو موتوره بنمخرن؟⁉️

بنده خدا بره بچه خو ورگفت :
هولکی نشا بغذر یک کمه دگه کلو تر شی و گواهینامه خوروم واستنی او موقه بره تا موتوره مخرم ،

بچه یی ورگفت خب شما که مین واستنن همی الان بره مو واستنن!❗️

پیری ورگفت : تا الان هنو خوردی یک وخته خدای نکرده مری ور بغل یکه مزنی ؛ دس گوسله بره مو درس مکنی؛ ، گواهینامم که ندری خیله بره تا خطر دره .

بچه یی ناراحت شو و از اونچو برفت.

رفیق ای بنده خدا رو خُر وری کرد و ورگفت :
کچو بره بچه خو موتوره بنمخری؟

ای بنده خدا ورگفت :
سیکو مو بچه خور خیله مَیُم و دشمنیم که نستم وله بغذر کلو تر شا بره یی موتوره مخرم.

رفیقی بره یی ورگفت :
تا ازو دم ورمگی کچو خدا به فلان کس فلان چیزر دایه ؛
خدا ، از تا که هلی تا مشا هنو بره بچه تا موتور خطر دره ، درباره ما خیله بیشتر مفهمه بره همی هر چیزر به هرشخصه به اندزه وسعتی مته و رد دره که چیشه بره کی خوبه و بره کی خوب نه. !!.!!

خواف شناسی (13)
@Khafema

زلزله در سال 737 هجری در خواف

چندسالی پس از آشوبهای ناشی از جنگهای امیرخواجه مجد و ملک غیاث الدین کرت به طریقی که گفته شد, منطقه خواف را زلزله ای وحشتناک به لرزه درآورد.

اتفاقا کانون اصلی زلزله در جیزد بود همان جا که معرکه جنگ ملک فخرالدین بود با پهلوان محمدجیزدی.

تلفات ناشی ازاین زلزله تنها در حوزه خواف و از زوزن تا جیزد سی هزار تن بود.

مجدخوافی شاعر و نویسنده قرن نهم در قطعه ای کوتاه به زلزله خواف اشاره کرده است:

صباح دوشنبه ربیع نخست
شب چارده و هفتصد و سی وهفت

زمین جنبشی کرد بر اهل خواف
بسی فتنه تا روز محشر به خفت

اگر بگذری بر نواحی جزد
به بینی که با آن جماعت چه رفت

به سنگ اجل خرد شد زیر خاک
بسی گردن سر فرازان زفت

کجا مسجدجمعه و سقف طاق
کجا قصر فیروز و ایوان تخت؟ (1)

❌پایان دوران شکوه و عظمت خواف❌


ادامه دارد..........


H..................T
(1)روضه خلد , مجد خوافی , ص۱۱۷

خواف شناسی (16)
@Khafema

خواف در دوران صفویه1

ظاهرا ولایت خواف تا اوایل دوره شاه طهماسب صفوی حکومت جداگانه ومستقلی داشته است.

در نامه ای که از دربار قزوین به محمدخان شرف الدین اوغلو حاکم دارالسلطنه هرات نوشته می شود و درآن نامه بتفصیل, کیفیت پذیرایی از همایون, پادشاه هند به وی دیکته می گردد, آمده است که: ((وحاکم غوریان وفوشنج وکوسویه در ولایت خود مهمانی نمایند و حاکم باخرز در جام مهمانی نمایند و حاکم خواف و ترشیز و زاوه و محولات درمحال سرای فرهادکه در۵فرسنگی مشهداست مهمانی نمایند)). (1)

درهمین نامه به مستقبلین ازمقدم همایون شاه تعلیم داده می شودکه:

✔️((… بایدحافظ دوست محمدخوافی ودیگرگوینده و سازنده مشهور که درشهر باشد همه وقت حاضر بوده و هرگاه که پادشاه خواهند بی توقف به نغمه وترنم پرداخته آن حضرت را خوش وقت سازند)).

در همین زمان شاه طهماسب, خبردیگری هم ازخواف داریم بدین قرارکه:

وقتی درسال ۹۴۴هجری شاه در تبریز به سر می برد, خواجه کلان ملک زاده خواف که پرورده این دولت وجوان سپاهی جلد بودبه اغوای شیطان راه گم کرده با اولیای دولت دل دگرگون نموده قلعه استاه خواف را مضبوط ساخته آغاز طغیان کرد و حسب الامر, بعضی امرا به رفع او مامور گشته استادشیخی توپچی رابه نصیحت او بدانجا فرستادند و او آن بیچاره را به یک زخم تیر هلاک کرده آخر آن قلعه که درتمامی ایران وتوران به حصانت اشتهار دارد بروجهی که درضمیرهیچ کس نمی گذشت به نیروی دولت قاهره بدست درآمده او را در اواخر زمستان بدرگاه اعلی آورده حسب الفرمان قضا جریان از مناره نصریه تبریز به یک پای برکشیده به بدترین صورتی هلاک گردید.


ادامه دارد..........


H..................T
(1)شاه طهماسب صفوی, به اهتمام عبدالحسین نوایی, ص۵۹-۶۱

خواف شناسی (1)
@Khafema

در این بخش که در مقالات بعدی خواهید دید مقالات متعددی از کتب مختلف درباره پیشینیه خواف ارائه می گردد

خواف زادگاه آل مظفر است و با تاریخ آل کرت وملوکان نیمروز و مغولان نیز درهم آمیخته است .

اینگونه که پیداست خواف نیز همچون دیگر شهرهای خراسان از تهاجم مغولان در امان نبوده است و این سرزمین نیز زیر سم ستوران مغولان ویرانی و قتل و غارت را تجربه کرده است و دوران شکوه و زوال را به خود دیده است . زلزله ای به بزرگی چندین ریشتر با خاک یکسان نموده ولیکن دوباره باز ساخته شده و دوباره زیر ستم صفویان رو به نابودی رفته است.......


ادامه دارد.........

خواف شناسی (2)
@Khafema

قدمت خواف هزاره های قبل از میلاد

مهمترین مقطع تاریخ خراسان در سرآغاز دوران تاریخی ایران با ورود اقوام ((آریایی)) به فلات ایران پیوند می خورد .

در این واقعه که در اغاز هزاره اول ق.م اتفاق افتاد ، آریایی ها تازه وارد از طریق خراسان به سمت نجد ایران پیش رفتند و بخش اعظم آنها آنچنان که از توصیفات (( اوستا )) برمی آید ، در خراسان و سیستان مستقر شدند و شاید به همین دلیل است که عمده حوادث آغاز تاریخ ایرانیان که در دو منبع ((اوستا)) و (( شاهنامه فردوسی )) ذکر شده است در مشرق ایران و در واقع در خراسان بزرگ رخ می دهد .

بسیاری از محققان ، زادگاه ((زردشت)) را مشرق ایران و بوژه حدود خراسان می دانند . برخی از داستانها و افسانه های محلی و از جمله داستان کاشتن سرو در خراسان به یاد بود پذیرش آیین نو زردشت توسط ((ویشتاسپ)) نیز مؤید این نظر است .

دیاکونوف نیز محل پیدایش زبان اوستایی را در آسیای میانه ، مشرق ایران ، افغانستان و خراسان کنونی می داند .

تاریخ خواف با تاریخ خراسان آغاز می گردد و این شهر که مردمانی غیور وخونگرم دارد پرشده از دلاورمردانی که در دفاع از آرمان های خود همیشه زیر ظلم و ستم حکام بوده اند.


ادامه دارد..........

خواف شناسی (3)
@Khafema

خواف زادگاه به آفرید

خواف نام دیگر به آفرید پسر ماه فروردین است که از سیراوند خواف به داعیه نوآوری در دیانت زردشت برخاست. و در خراسان بسیار داریم شهرهایی که به نام سازنده وبانی آن نامیده می شوند .

موجودیت پارسیان هند ریشه در روستای فراموش شده سنگان خواف دارد . اگرچه خراسان بزرگ را چندین سنگان بوده است اما سنگان زردشتیان همین محلی بوده است که اکنون در ۲۰ کیلومتری جنوب شهر خواف قرار دارد .

در چنین سرزمینی است که ((خواف زردشتی )) به بنیاد شهری دست می زند که به نام خود او خواف خوانده می شود.

ادامه دارد..........

خواف شناسی (4)
@Khafema

مهاجرت زردشتیان خواف به سوی هند

حرکتی تاریخ ساز و ماندگار که باعث شد نام روستای سنگان خواف پس از کشیده شدن به سرزمینها و آبهای دوردست در صحایف تاریخ ابدی گردد.

اثر این مهاجرت ازنظرآرمانهای ملی آن قدرعظیم بوده است که گفته می شود روشنایی هزار و پانصدساله آتش مقدس مدیون حرکت اینهابوده است و جایی که اینان درتمدن زردشتی برای خود باز کردند به درجه ای بود که به قول فردیناندیوستی دانشمند آلمانی: شرافت ایرانیان قدیم را باید در پیش پارسیان هندوستان جست.

مهاجران خوافی که از پیشاور تا مدرس و از کلکته تا جزیره سیلان پراکنده شده اند اینک پس از قرنها دوری از وطن و پس از تحمل شداید بسیار و مبارزات قهرمانانه ای که در قبال قدرتهای محلی واندیشه های غیرپارسی کرده اند برای خود اقلیت نامبرداری راتشکیل داده اند که جوهرایرانی خودراحفظ کرده است.

مهاجران زردشتی ضمن کارهای سترگی که در بعد تالیفات دینی کرده اند در کارهای اجتماعی نیز اثرات عمده ای داشته اند.(1)

قسمت عمده از آبادی بمبئی از پرتو پارسیان است, کلیه مملکت وسیع هندوستان از خدمات شایان آنان بهره منداست ودر میان آنان سرمایه داران بسیار بزرگ و تجار درجه اول پیدا می شود…(2)

چنانکه ازقصه سنجان برمی آید ظاهرا درسالهایی که خراسان ازراه کرمان گرفتار تاخت و تازاعراب بود عده ای ازاین مزدیسنان ازحدود دژسنجان واقع درنزدیکی خواف نشابور بیرون آمدند وبرای آنکه دین نیاکان خویش راپاس بدارند ((مقام وجای وباغ وکاخ وایوان)) خیش رادر آنجا یله کردند به کهستان خراسان آمدند ودرآنجا یک چندمتواری ماندند اما آنجا نیز دیری نماندند و ظاهرا درسالهایی که مجاشع بن مسعوددرکرمان کروفری داشت راه جزیره هرمزراپیش گرفتند…(3)

نقطه شروع این مهاجرت تاریخی دهی بوده است در سنگان خواف , که محل دهها هزار زردشتی وقرارگاه کاخها و ایوانها , جایی بوده است عظیم وپرجمعیت از سنگان تا دهها کیلومتر این سوی خردگرد گورستانهای کهن و پراکنده ای وجود دارد که با سنگهای صیقلی سیاه نشانه گذاری شده اندو به گورستان شهدای جنگ مسلمانان با گبرها شهرت یافته اند .

این همه حکایت دارد از اینکه مهاجرت زردشتیان نوعی فرار نبوده است که شبانه انجام شده باشد. ظاهرا سرداران عرب پس از فتح جیرفت در کرمان وقتی به خواف رفته اند با زردشتیها به نبرد برخاسته اندو پس از تلفات بسیاری که خود متحمل شده اند حوزه خواف را مستخلص کرده اند .

مدارک و اقوال و اسنادی که درباره مهاجرت سنجان وجود دارد این حرکت را همچنان در هاله ای از ابهام نگه می دارد .

ولیکن موجودیت پارسیان هند ریشه در روستای فراموش شده سنگان خواف دارد

ادامه دارد..........

.............
(1)جغرافیای تاریخی ولایت زاوه
(2)ایران شاه,ابراهیم پورداوود – ص۲۳
(3)ایران بعد از اسلام- ۳۷۶

خواف شناسی (5)
@Khafema

خواف در قرون اول هجری

قدیمی ترین اثری که در جغرافیا به رشته تحریر درآمده است یا دست کم نگارنده به آن دسترسی داشته است, زوزن وخواف را در شمار ده شهر عمده خراسان نام برده است و آن گاه به دلالت روایتی که بلاذری ازفتوحات ابن عامر در خراسان دارد به این نکته واقف می شویم که خواف و۶شهر دیگر نیشابور دردهه سوم هجری به دست مسلمانان فتح می شود وقیس بن هیثم سلمی بر این دیار به حکومت می نشیند. (1)

✔️ پس قدرمسلم این است که خواف با هرنامی که تاقبل ازظهور به افرید داشته است به همراه شهرهای پیرامون خود ازآغاز دوره اسلامی جزء نواحی نیشابور به حساب می آمده است کما این که بسیاری سلومک وسنگان وزوزن رادر فهرست ۲۱ناحیه معروف نیشابور احصاء کرده اند و درآن زمانها از زوزن تا قاین را سه روزه می پیموده اند و از سلومک تازوزن ازطریق سنگان یک روز فاصله بوده و ازسنگان تا ینابذ یاجنابد-گناباد- دو روز راه بوده است. از قاین راهی بوده است که به پوشنگ می رفته است بر کنار رودی که در پایین هرات جاری است و شهرهای زوزن, خردگرد وفرگرد در کنار همین راه قرار داشته اند.
دو راه دیگر پوشنج وقاین را به نیشابور وصل می کرده اند.درقسمت علیای این راههانواحی سنگان, خایمند, وسلومک قرار گرفته بودند.
پوشنگ ام القرای نواحی خردگرد وفرگرد بوده است. خردگرد دارای آب وباغهای بسیار بوده و از شهر کوسویه که هم اکنون درغرب منطقه هرات قرار دارد کوچکتر بوده است وفرگرد از خردگرد هم کوچکتر بوده و با آبی اندک.
مردم این محل اغلب دامدار بوده اند بی بهره ای ازباغهای بسیار که خردگرد رابوده است. فاصله پوشنگ مرکز ولایت تاخردگرد دو روز واز فرگرد تا خردگرد دو روز و از این آخری تا زوزن یک روز راه بوده است وهم دره مین ادوار دو شهرنزدیک به سلومک یعنی خردگرد وفرگرد را اصطخری هم تابع پوشنگ ازشهرهای غرب هرات شمرده است.
سنگان, سلومک و زوزن دراوایل قرن چهارم ازجاهای با کشت و برز و از شهرک های کرباس خیز توصیف شده اند. شهر خردگرد در ردیف ۲۳از فهرست یکصد وپنج ناحیه آن روز خراسان برای خود جایی داشته است.(2)

ادامه دارد..........


H..................T
(1)مسالک ممالک– ص۲۰۵-۴۳۰
(2)حدودالعا لم,منوچهرستوده –ص

خواف شناسی (7)
@Khafema

حمله مغولان

در جریان کشتار سراسری مغول وفتح خراسان به دست چنگیزیان که از سال ۶۱۷ه آغاز می شود از ولایت خواف نامی برده نمی شود و اگر هم دروقایع حمله مغول اشاره ای به این سامان می رود کلی و دون ذکر حادثه ای خاص است

ازجمله وصاف می نویسد که از چهار شهر خراسان بلخ را چنگیزخان به نفس خود خراب کرد و مرو وهرات و نیشابور به دست تولی خان ویران شد و به طوس وجاجرم وجوین وبیهق و خواف و سرخس لشکر فرستادند وبنیاد وجود همه را نیست کردند .

اما طبیعی است که در طول وحشی گریهای قوم مغول و در هنگامی که شهر هرات قتل عام می شود و تنها ۱۵نفر از جمعیت عظیم آن زنده می مانند و در بحبوبه ای که شهر نیشابور را از روی زمین محو می کنند و در عرصه شهر جو می کارند و درکار زاری که در دیار زاوه دیاری باقی نمی گذارند پیداست که زوزن و خواف وشهرهای تابع آن نمی توانند وضعی آسانتر از هرات و نیشابور و زاوه داشته باشند.

اماقرینه ای که لااقل به مصون ماندن منطقه زوزن ازتعرض مغول گواهی می دهد این است که زوزنیها سلطان جلال الدین را در ضد حمله ای که علیه مغولها داشت به شهرراه ندادند ومغولها هرچند شرور و خونخوار و پیمان شکن بودند, بایدبه حکم سیاست پاس این عکس العمل راداشته باشند بخصوص که می بینیم روی همین مساله دوری ونزدیکی به جلال الدین ازخودشان تعصب خاصی نشان داده اند و مثلا درشهرهایی که به اهالی بخت برگشته آنها امان داده می شود, هواداران جلال الدین را جدا می کنند و گردن می زنند و به آن دیگریها کاری ندارند. (1)


ادامه دارد..........


H..................T
(1) جغرافیای تاریخی ولایت زاوه – ص ۱۷۵-۱۷۶

خواف شناسی (6)
@Khafema

مدرسه نظامیه در خواف قرن چهارم هجری

خواف آن قدر از نظرعلمی وفرهنگی مورد توجه بوده است که خواجه نظام الملک(۴۰۸-۴۸۵ه) وزیرمقتدر الب ارسلان وملکشاه یکی از مدارس نظامیه را که در عهدخود از حیثیت علمی والایی برخورداربوده است در خردگرد خواف تاسیس کند.

تاریخ تاسیس این نظامیه مقارن سالهای نخستین وزارت خواجه یعنی سال ۴۵۵ دانسته اند و اگر بدانیم که نظامیه های آن عصر که گونه ای دانشگاه به حساب می آمدند در قلمرو پهناور سلطنت الب ارسلان فقط درشهرهای نیشابور- بغداد- اصفهان- آمل- بصره- بلخ-جزیره ابن عمر- مرو- خردگردخواف موصل وهرات تاسیس یافته اند می توان ازاهمیت علمی حوزه خواف تصویری روشن داشت.

موجبات دیگری که احداث بنای نظامیه را در خواف می تواند توجیه کند نخست این که حوزه خواف از مراکز مهم نفوذ اهل سنت و پیروان مذهب حنفی بود و عمیدالملک کندری (متوفی ۴۵۶) وزیر سلف نظام الملک با تعصب خاصی میدان تبلیغ واشاعه این مذهب را برای آنان بازگذاشته بود.
نظام الملک که به همان اندازه در دین تعصب داشت و اصولا نظامیه ها را پایگاههایی برای ترویج مذهب می دانست یکی از این مدارس را در خواف دایر کرد که عملا به یاری مذهب محبوب خویش قیام کند.
علت دیگر این که خواجه از اشاعه مذهب اسماعیلیه ونفوذ دشمن سرسخت خود حسن صباح به غایت بیمناک بود و می دید که با آن همه تعصب و سرسختی که در حیطه خلافت عباسی و قلمرو سلجوقی نسبت به داعیان و هواداران خلفای فاطمی معمول گشته است, بازدامنه تبلیغات آن قدر وسیع است که عقاید اسماعیلیه ولو به صورت مخفی درحال گسترش است وچون اتفاقا حوزه خواف به علل زیادی طرف توجه داعیان اسماعیلی بود, در عین حال تاسیس نظامیه در خواف فایده ای ازاین گونه نیز داشت که سپری باشد در مقابل نفوذ روز افزون پیروان حسن صباح درخواف (1)


ادامه دارد..........


H..................T
(1)جغرافیای تاریخی ولایت زاوه – ص ۱۶۱-۱۶۲