کوشک سلامه خواف (3)

این قصر قدیمی از زمان آخرین خرابیش تا سال 1326 (هـ-ق) بصورت تلی از خاک و قلعه مانندی بود که ویرانه های عمارتی بزرگ را آشکار می ساخت .

مردم سال‏ها قبل خاک این تپه را به‏ عنوان کود و انبار به مزارع اطراف حمل می‏کردند و به لحاظ حفره های عمیقی که در دل تپه ایجاد شده بود کشاورزان احشام خود را در دل حفره جای می دادند تا از برف و باران و باد و آفتاب آسوده باشند .

ظاهراً کشف بنا بدین صورت بود که زارعان و دامداران در تعقیب احشام خود در حفره ها به راهروهایی می‏رسیدند و متوجه گردیدند که این بنا زمانی مسکونی بوده است .

مرحوم قریشی از سال 1316 (هـ-ش) بعد از 4 سال توانست بنای کوشک را از دل خاک بیرون آورد و از ملک نشینی به مالک نشینی تبدیل نماید .

کار توسعه محوطه کوشک پیگیری گردید تا باغی وسیع و زیبا امارت را در بر گرفت .

کاجها و درختان میوه در اطراف کوشک سر به فلک کشیده و در جلوی باغ جوی آب از بند سلامی جاری گردیده کوشک را مثل مادری مهربان در آغوش گرفته است .

هر ساله توریست‏ها و مسافران زیادی به کوشک آمده و بازدید به‏عمل می آورند .

نامه به خدا

یک روزه از روزای خدا د اَدَرِه پست ، ادمهِ که دشتک نامه هار سیل مکردگ یک نامه عجیبه دییَگ،

ور رو نامه بنوشته بو « نامه به خدا » ؛

خده خو فک کرد ورگفت بهتره که نامَر واکنم و ورخَنُم.

د ته نامه ، ای نووی بنوشته بو :
( ای خدا ! مو یک پیرزاله نُم 70 سَلَه ، که زندگی مو خده چار قران که از بازنشستگی شو مو د مو متن مگذره.

دینه که دِشتُم به ته بازار راه مرفتم یک موتوری بییَمه و کیف مور که 250 هزار تمن پول به ته یی بو و ای تمام پولای که د ای ماه بَیَد خرج مکردم بویَگ بِکَندَگ.

ای خدا هفته دگه عیدم هستگ و مهموم بره مو مییَیََه و د خنه هیچم ندرم بره یی نا بدو یَرُم و رو موم نمشا که از هیشکه پول قرض کُنُم. ای خدا امّید ما تانی د مو کمک کو. )

کارمند اَدَره پست که نامر ورخوندگ دلی به حال پیرزال بسُخت و نامر به رفیقو خوم نشو دا.

رفیقوییم که نامر ورخوندن ورگفتن که هرکدم ما چند تمن متم که بره پیرزال پوله شا.

خلَصَه هرکدومینا چند هزارتمن بدان تا که پولا 242 هزار تمن شو و ای پولر به ته پاکته کردن و بره پیرزال رَیی کردن.

کارمندو اَدَره پُستوم از اینکه کاره خوبه کرده بییَن خوشحال شییَن.

عید قربون بییَمه و رد شو و چند روزم ازو گذشت ....

تا که یک نامه دگه از طرف پیرزال د اَدَره پست رسی.

واز د رویی بنوشته بو : نامه به خدا.

همه کارمندا د یک جا لُکَه شییَن که بینَن پیرزال چیشه بنوشته.!

به ته نامه بنوشته بو : ای خدا رد ندرم چه نووی از کاره که بره مو انجام دایی تشکر کنم.

به لطف شما بو ای خدا مو د روز عید د پِش قوم و خِشا خِجَلت زییَه نَشییُم،

وله موم بره همه یی نا ورگفتم که خدا چه هدیه بره مو ریی کردی.

فقط از ای پوله که ریی کرده بییی 8 هزار تمن کم بو که رد درم 100 درصد کار همی کارمندو اَدَرِه پُسته که بکندن.


خدایا تار هزاران مرتبه شکر مکُنُم.

بیوگرافی کامل حافظ ابرو (5)

سبب شهرت حافظ ابرو

شهرت حافظ ابرو بیش‌تر به‌سبب تاریخ‌نگاری است.

وی یکی از پرکارترین و شایسته‌ترین مورخان دوره تیموری بود. [1] [2]

او تاریخ‌نویسی را هیچگاه وسیله امرار معاش نکرد، مطالب کتابش را با چاپلوسی در نیامیخت و با کمال فروتنی به کمی بضاعت علمی خود اعتراف نمود. [3]

وی با تألیفات خود خلأ تاریخی آن دوره را پر کرده و تسلسل تاریخی را حفظ کرده است. [4]

✔️ او تا نزدیک مرگ خود، یک دوره تاریخ عمومی ایران و تاریخ کشورهای وابسته به ایران را نوشته است.

نوشته‌های حافظ ابرو، به سبب ویژگیهای یادشده، الگوی سودمندی برای مورخان برجسته‌ای چون عبدالرزاق سمرقندی، میرخواند و خواندمیر بوده است. [۵]




ادامه دارد..........




H........................T
1.غلامرضا مایل هروی، «(درباره) جغرافیای حافظ ابرو»، ج۱، ص۱۲، آریانا، سال ۲۷، ش ۵ (میزان و عقرب ۱۳۴۸).
2. واسیلی ولادیمیرویچ بارتولد، Sochineniia، ج۸، ص۷۵، vol۸، مسکو ۱۹۷۳.
3. خانبابا بیانی، «حافظ ابرو و حقیقت و فواید علم تاریخ از نظر وی»، ج۱، ص۲۳۷، مجله بررسی‌های تاریخی، سال ۵، ش ۴ (مهر ـ آبان ۱۳۴۹).
4. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، جغرافیای حافظ ابرو، قسمت ربع خراسان، هرات،مقدمه مایل هروی، ص ۱۱، چاپ مایل هروی، تهران ۱۳۴۹ش.
5. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، ذیل جامع‌التواریخ رشیدی، بخش ۱، مقدمه بیانی، ص ۱۰، چاپ خانبابا بیانی، تهران ۱۳۱۷ش.

بیوگرافی کامل حافظ ابرو (4)

ذوق شعری حافظ ابرو

حافظ ابرو به مناسبت برخی حوادث، اشعاری به فارسی و عربی سروده است، [۱] ا

از جمله به‌مناسبت بازسازی قلعه هرات (اختیارالدین، قلعه) به‌دستور شاهرخ، قصیده‌ای سروده که چند بیت از آن روی دروازه قلعه حک شده است. [۲]

او ترکی را به‌خوبی نمی‌فهمید و از مترجم کمک می‌گرفت. [۳]



ادامه دارد..........




H........................T
۱.عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، زبدةالتواریخ، ج۲، ص۷۴۲، ج۲، ص۸۵۲ـ۸۵۳، ج۲، ص۹۸۰،چاپ کمال حاج سیدجوادی، تهران ۱۳۸۰ش.
۲. چارلز ریو، فهرست نسخه های خطی فارسی در موزه بریتانیا، ج۱، ص۴۲۲، لندن ۱۹۶۶.
۳. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، زبدةالتواریخ، ج۲، ص۹۵۳، چاپ کمال حاج سیدجوادی، تهران ۱۳۸۰ش.

بیوگرافی کامل حافظ ابرو (1)

نام و کنیت حافظ ابرو:

✔️نام کامل وی مولانا شهاب‌الدین عبداللّه‌ بن لُطف‌اللّه‌ بن عبدالرشید و شهرتش حافظ ابروست. [۱] [۲]

برخی مؤلفان نام وی را با نام پدرش اشتباه کرده‌اند، چنان‌که عبدالرزاق سمرقندی [۳] و، به پیروی از او، خواندمیر [۴] نام و لقب نورالدین لطف‌اللّه را برای حافظ ابرو ذکر کرده‌اند. [۵]

با استناد به کلیه شواهد می توان گفت نام ایشان شهاب الدین عبدالله بن لطف اله بن عبدالرشید مشهور به حافظ ابرو می باشد.



ادامه دارد..........



H........................T
۱.عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، ذیل کتاب ظفرنامه نظام‌الدین شامی، ج۱، ص۹، چاپ بهمن کریمی، تهران ۱۳۲۸ش.
۲. احمد بن محمد خوافی، مجمل فصیحی، ج۳، ص۲۶۶، چاپ محمود فرخ، مشهد ۱۳۳۹ـ ۱۳۴۱ش.
۳. عبدالرزاق سمرقندی، مطلع سعدین و مجمع بحرین، ج۲، دفتر۱، ص۳۷۷، چاپ عبدالحسین نوایی، تهران ۱۳۷۲ـ۱۳۸۳ش.
۴. خواندمیر، ج۴، ص۸.
۵.واسیلی ولادیمیرویچ بارتولد، Sochineniia، ج۸، ص۶۰۰، vol۸، مسکو ۱۹۷۳.

بیوگرافی کامل حافظ ابرو (2)

تاریخ تولد حافظ ابرو

✔️ از تاریخ تولد حافظ ابرو اطلاع دقیقی در دست نیست. برخی محققان معاصر، حدس زده‌اند که در سال ۷۶۳ به دنیا آمده باشد. [۱] [۲] [۳]


ادامه دارد..........




H........................T
۱. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، ذیل جامع‌التواریخ رشیدی، بخش ۱، مقدمه بیانی، ص ۴، چاپ خانبابا بیانی، تهران ۱۳۱۷ش.
۲.عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، جغرافیای حافظ ابرو، قسمت ربع خراسان: هرات،مقدمه مایل هروی، ص ۹، چاپ مایل هروی، تهران ۱۳۴۹ش.
۳. منزوی، ج۶، ص۳۹۴۸.

بیوگرافی کامل حافظ ابرو (3)

زادگاه حافظ ابرو

درباره زادگاه او نیز اختلاف وجود دارد.

فصیح خوافی، مورخ معاصر حافظ ‌ابرو، نیز از وی با نسبت خوافی یاد کرده است، [۱]

اما عبدالرزاق سمرقندی [۲] و خواندمیر [۳] زادگاه او را هرات نوشته‌اند و حاجی‌خلیفه [۴] نیز او را هروی خوانده است.

خوشبختانه خود حافظ ابرو هر زمان که ایجاب می نمود در خلال نوشته هایش از خود یادی به میان آورده وبه اختلاف عقاید و نوشته ها ی دیگران پایان داده است چنانچه در مقدمه تاریخ ملوک کرت، خود را با نسبت بهدادنی (اهل بِهدادین، از قرای خواف) معرفی کرده است. [۵]

ضمنا می توان گفت نسبت حافظ به هروی از آن‌ روست که در زمان حافظ ابرو، ناحیه خواف از لحاظ اداری و دیوانی، جزو هرات به‌شمار می‌رفته است و شاهان آل کرت که بر مشرق ایران حکومت کردند و هرات را به پایتختی برگزیدند.. [۶]



ادامه دارد..........




H........................T
۱. احمد بن محمد خوافی، مجمل فصیحی، ج۳، ص۲۶۶، چاپ محمود فرخ، مشهد ۱۳۳۹ـ ۱۳۴۱ش.
۲. عبدالرزاق سمرقندی، مطلع سعدین و مجمع بحرین، ج۲، دفتر۱، ص۳۷۷، چاپ عبدالحسین نوایی، تهران ۱۳۷۲ـ۱۳۸۳ش.
۳. خواندمیر، ج۴، ص۸.
۴. حاجی خلیفه،ج ۲، ستون ۹۵۱
۵. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، زبدةالتواریخ، ج ۱، مقدمه تاریخ ملوک کرت، ص ۱۳، چاپ کمال حاج سیدجوادی، تهران ۱۳۸۰ش.
۶. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، تاریخ حافظ ابرو، ج۲، ص۳۷، ج ۲: بخش جغرافیای خراسان، چاپ کراولسکی، ویسبادن ۱۹۸۲.

بیوگرافی کامل حافظ ابرو (6)

آثار ارزشمند حافظ ابرو

حافظ ابرو کتابهای خود را به فارسی نوشته‌است.

وی تمام آثار خود را تحت حمایت شاهرخ در هرات تألیف کرده [1] و فقط یک کتاب را به نام پسر او، بایسنغرمیرزا، نوشته است.

آثار حافظ ابرو عبارت‌اند از :
✔️ جامع‌التواریخ رشیدی
✔️ کتاب ظفرنامه نظام‌الدین شامی. [۲]
✔️ جغرافیای حافظ ابرو. [3]
✔️مجمع‌التواریخ‌السلطانیه (۴)
✔️ زبده التواریخ بایسنقری. [[۵] [
✔️پادشاهی تغاتیمور
✔️طغاتیمور بن سودای کاون‌ بن باباکاون [6]
✔️تاریخ امرای سربداریه و عاقبت ایشان
✔️تاریخ امیرارغون شاه و عاقبت حال او
✔️و تاریخ انتهای احوال ملوک کرت
✔️تاریخ شاهرخ‌میرزا
✔️تاریخ آل‌مظفر ،
✔️تاریخ ملوک کرت ، [7]


توضیحاتی در برای آثار نیز ارائه می شود....


ادامه دارد..........




H........................T
۱..جان وودز، "افزایش از تاریخنگاری تیموری"، ج۱، ص۹۶، مجله مطالعات خاور نزدیک، جلد ۴۶، NO۲ (آوریل ۱۹۸۷).
۲. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، ذیل کتاب ظفرنامه نظام‌الدین شامی، ج۱، ص۸ـ۹، چاپ بهمن کریمی، تهران ۱۳۲۸ش.
۳. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، جغرافیای حافظ ‌ابرو، ج۱، ص۴۹، چاپ صادق سجادی، تهران ۱۳۷۵ش ـ.
۴. مهدی بیانی، «یک نسخه نفیس از مجمع‌التواریخ حافظ ابرو»، ج۱، ص۱۷۱، یادگار، سال ۴، ش ۹ و ۱۰ (خرداد و تیر ۱۳۲۷).
۵. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، زبدةالتواریخ، ج۱، ص۵، چاپ کمال حاج سیدجوادی، تهران ۱۳۸۰ش.
6.تطبیق لغات جغرافیائی قدیم و جدید ایران، چاپ میرهاشم محدث، تهران ۱۳۶۳ش.
7. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، ذیل جامع‌التواریخ رشیدی،بخش ۱، مقدمه بیانی، ص ظ ـ ع،چاپ خانبابا بیانی، تهران ۱۳۱۷ش.

توضیح برخی از آثار حافظ ابرو (1)

کتاب جامع‌ التواریخ رشیدی

ذیل جامع‌التواریخ رشیدی، که احتمالا نخستین تألیف اوست.

وی این کتاب را به دستور شاهرخ و به منزله دنباله جامع ‌التواریخ رشیدالدین فضل‌اللّه تألیف کرد.

✔️این کتاب در ذکر پادشاهی اولجایتو و ابوسعید است و با ختم حکمرانی اَعْجَکی در عراق عجم و اوایل سلطنت تیمور (تا سال ۷۹۵) پایان می‌یابد و مؤلف ادامه مطالب را به کتاب ظفرنامه نظام‌الدین شامی ارجاع داده است. [1]

حافظ ابرو در تألیف کتابش از تاریخ اولجایتو نوشته ابوالقاسم قاشانی(کاشانی) و ظفرنامه حمداللّه مستوفی قزوینی استفاده کرده و برای تکمیل آن تحقیقات گسترده ای انجام داده است. [2] [3]

ذیل جامع‌التواریخ رشیدی، با تصحیح و مقدمه خانبابا بیانی، در ۱۳۱۷ش در تهران به‌چاپ رسید.

خانبابا بیانی همچنین این کتاب را به فرانسوی ترجمه و در ۱۳۱۵ش/۱۹۳۶ در پاریس منتشر کرد.


ادامه دارد..........



H........................T
۱.عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، ذیل جامع‌التواریخ رشیدی، بخش ۱، ص ۲، ۲۵۶،چاپ خانبابا بیانی، تهران ۱۳۱۷ش.
2.چارلز آمبروز استوری، ادبیات فارسی بر مبنای تألیف استوری، ج۲، ص۵۰۱ـ ۵۰۲، ترجمه یو ابرگل (به روسی)، مترجمان یحیی آرین‌پور، سیروس ایزدی، و کریم کشاورز، چاپ احمد منزوی، تهران ۱۳۶۲ش.
3.چارلز ملویل، "حمد Zafarnamah خدا مستوفی و تاریخ نگاری از اواخر دوره Ilkhanid"، ج۱، ص۴ـ ۵، در ایران و مطالعات ایرانی: مقالات در بزرگداشت ایرج افشار، اد کامبیز اسلامی، پرینستون، نیوجرسی: زاگرس پرس، ۱۹۹۸.

توضیح برخی از آثار حافظ ابرو (2)

کتاب ظفرنامه نظام‌الدین شامی

ذیل کتاب ظفرنامه نظام‌الدین شامی، مشتمل بر حوادث ۸۰۶ (که ظفرنامه نظام‌الدین شامی بدان پایان یافته) تا زمان درگذشت امیرتیمور.

✔️ حافظ ابرو این اثر را به سفارش شاهرخ در ۸۱۴ تألیف کرد. [۱]

این کتاب، با مقدمه و تصحیح بهمن کریمی، در ۱۳۲۸ش در تهران به‌چاپ رسیده است.


ادامه دارد..........




H........................T
۱. عبداللّه‌ بن لطف‌اللّه حافظ‌ ابرو، ذیل کتاب ظفرنامه نظام‌الدین شامی، ج۱، ص۸ـ۹، چاپ بهمن کریمی، تهران ۱۳۲۸ش.