شناخت آسبادهای نشتیفان خواف (5)

✅ اجزاء و قسمت های آس بادها

1) پل – Pol = عبارتست از چوبهایی که بازدن شاخ و برگ آن بصورت صاف در می آید .

2) خرپل : خرپل بالای آسیا ستونی از چوب کاج به قطر 30 سانتی متر و طول 5 متر که دو سر آن به حالت افقی بر روی دیوارهای طرفین آسیا تکیه دارد ودر قسمت وسط با محور چوبی آسیا متصل است. در وسط این خرپل حفره ای است به نام « کلوسی » که محور عمودی چرخ و پر « تیرپل » در این محل یا « خرپل » افقی مرتبط می شود و میله ای چوبی به نام « قلندرک » حرکت محور را در داخل « کلوسی » تسهیل می کند و عملکرد خرپل جلوگیری از حرکات جانبی « تبدیل » است.

3) تبدیل : از قسمت دوم آسیا بر سینه سنگ فرود می آید و آن را به حرکت در می آورد. طول تبدیل به هشت متر و قطر 35 وبا 101 سانتی متر به صورت مدور ساخته شده و چون پیدا کردن درخت به این ابعاد مشکل است از این نظر از سه قسمت تشکیل شده است که به هنگام ساختن آن رادر محل اتصال به هم به صورت نر و ماده یا قفل و بست در می آورند.

4) بازو ، باهو : چوب هایی هستند به طول 115 سانتی متر و به قطر 7 سانتی متر که سر آن به « پرها » و انتهایش به « تبدیل » متصل و در حقیقت رابطه بین تبدیل و « پرها » است و نیروی چرخش پرها ناشی از باد را به تبدیل منتقل نموده و با چرخش تبدیل می گردد. هر پره دارای 6 تا 7 بازو است.

5) پر : چوب هایی با عرض 14 و ضخامت یک سانتی متر، طول تقریبی 1 متر ، تعداد پرها در هر پره 4 یا 5 عدد است.

6) نی باد : وسیله ای است که شدت عبور باد به درگاه ها را تنظیم می کند و همچون حصیر بافته شده و عملکرد آن هنگامی است که بخواهند آس بادها را متوقف سازند یا جریان آن را کندتر یا تندتر نمایند.

7) درگاه : فواصل بین پره را گویند که 62 سانتی متر می باشد.

8) توره : فلزی با 36 تا 50 سانتی متر طول ، عرض آن در باریکترین قسمت 6 تا 7 سانتی متر و در پهن ترین آن 10 تا 12 سانتی متر و قطر آن 2 تا 12 سانتی متر می باشد و میله ای قطور و فلزی که در انتهای تبدیل تعبیه شده و انتهایش به صورت دوشاخه است و درست در وسط توره قرار می گیرد که با چرخش تبدیل ومیله انتهایش باعث چرخش توره و باالنتیجه باعث گردش سنگ روی آسیا می شود.

9) چوب دوشاخ : چوبی با ارتفاع 140 سانتی متر و قطری تا 10 سانتی متر که انتهای آن بصورت دو شاخه است.عملکرد این چوب هنگامی است که بخواهند آسیا را متوقف کنند.

10) چوب موشته : چوبی است محکم و مخروطی شکل با ارتفاع 40 الی 50 سانتی متر و قطر در باریکترین قسمت 3 تا 4 سانتی متر و در پهن ترین قسمت 13 تا 15 سانتی متر. انتهای چوب موشته بر روی قطعه چوبی مکعبی شکل که وسط آن را به اندازه تکیه گاه چوب موشته گود نموده اند قرار دارد ؛ تا بدین وسیله از حرکات جانبی یا دررفتگی چوب موشته جلوگیری نمایند و معمولا از چوب « سرون » و « نبوش » که از اسامی محلی دو درخت است ساخته می شود.

11) پرخوگندم : در داخل آسیا می زنی برای نگهداری گندم تعبیه شده که ابتدا آسیا بان گندم را وزن می کند و در « پرخو » مخصوص می ریزد . سپس مقداری نمک در قسمت پایین که از طریق ناودان به گلوگاه سنگ آسیا وارد می شود .

12) ناودون : چوبی است به قطر 12تا 15سانتی متر به طول 60تا 70 سانتی متر که داخل آن را گود می کنند که سر ناودان در داخل پرخو نمک و پرخو گندم و سر دیگر آن به صورت مایل و شیب دار که گندم و نمک را به گلوگاه آسیا هدایت می کند .

13) شو تخت یا تخت بزرگ
14) ورکش
15) دانه کش
16) کاجره
17) درباد
18) کاجره کوب
19) سرون و بنوش
20) سنگهای آسیا : وزن سنگ آسیا حدود 900کیلوگرم است .
21) آجینه
22) شش در بلو : برای سنگ به کار می برند یعنی شش وجب تا گلوگاه
23) ترازو
24) غربال


ادامه دارد.......