شناخت آسبادهای نشتیفان خواف (4)

طرز کار آس بادها

چرخ و پر ، غول آسیایی که 48 با هو و 32 پر و 8 درگاه دارد بربام آسیا رو به جهت وزش باد قرار می دهند. اندام این چرخ و پر را خرپلی سنگین و محکم سرپا نگه می دارد.

باد با عبور از دروازه بادگیر به زوایای درگاه های هشتگانه می رسد و چرخ و پر را به حرکت در می آورد. چون سر دیگر تیر به سنگ رویی آسیا متصل است ، لاجرم سنگ هماهنگ با گردش تیر باید بچرخد و می چرخد. وقتی سنگ رویی بدین ترتیب به گردش در می آید چوب کوچکی به نام لک لکی را با خود می جنباند ، حرکت لک لکی باعث ارتعاش دول بره آسیا می گردد. دول بره در حرکت افقی گندم را آهسته آهسته از پر خوی گندم به حفره میانی سنگ ها هدایت می کند. طبیعی است هرچه باد سریع تر بوزد ، سنگ گردش سریع تری دارد و چون سنگ به سرعت بچرخد حرکت لک لکی و لرزش دول بره مقدار گندم زیادتری را به میان سنگ ها می برد.
به هر تقدیر از حرکت سنگ ها بر هم گندم ، به صورت آرد از پیرامون سنگ ها به پرخوهای مدور اطراف سنگ می ریزد. آرد آماده جمع آوری می گردد. در حفره زیر سنگ ها دستگاهی است خیلی قدیمی و ابتدایی که براساس کار اهرم می تواند به جای ترمز سنگ ها را به هنگام لزوم از حرکت باز دارد.

وقتی ابزاری به نام تخت و مشت از پایین و از داخل آس باد حرکت سنگ ها را کند می کند ، بلافاصله چرخ و پر را در بالا با اهرم دیگری کاملاً مهار می کنند و کار تعطیل می شود.


ادامه دارد.......